Crallíu tastadòri de bíu

Sa storia s’arrepitit sempiri agualli. Candu u pipiu nascit cun su primu arrespiru fait su primu scramiu e, chi is prumõis funt fòtis su primu prantu e schillitus, no si scìt chi siat po prexu o po disprexei di essi benìu a su mundu. Su babu e sa mama e totus is parentis prangint po cuntentesa e po su penzamentu ca nc’est uantra buca de donai a papai. Sa dì dd’arregodant de annu in annu po dd’afestai cun prangius e arregallus chi no srebint a nemus. Crallíu, su nomini suu fut Chiricu, ma ddu tzerriànt Chicheddu e acou Crallíu poita ca fut nasciu sa di de sa festa de custu santu. Chi fessat nasciu a mes’austu dd’iant’ai tzerriau Austu, chi fessat nasciu a Paschixedda dd’iant’ai postu Natalinu. Ma su nomini ddi praxiat e ddu potat cun prexu. S’aiaiu fut nasciu su bintinoi de Friaxu e arribàt scéti in is annus bisestilis e is parentis, po sciàsciu, sciendu ca: annu bisestu annu funestu, dd’iant tzerriau Futunàu e ddi fut andada béi, afestàt su nascimentu su bintottu de Friaxu o su primu de Mratzu, bàstat po s’agatai cun is fillus a prandi e a cenài. S’aiaia, invecias, fiat nascia a finis de Lampadas e nemus iat penzau de ddi onài su nomin’e su santu afestau sa dì: nce dd’iant tzacàu su nomini de sa bis’aiaia, ma a issa puru praxìat a tenni fillus e nebòdis acanta e, s’ota puru iat mandau is cumbidus in tempus. Is aiaius de Crallíu bivìant in bidda ma tenìant ua domixedda in su sàtu e ddoi andant fàtu fàtu po curregi is matas de frùta e sa bidrura chi prantàt aiaiu Futunàu. Mancu nau si oit ca, in tempus bellu, de Benau a s’Istadi, fiat su logu mellus po arrustì su proceddu a sa furria furria, batallai e papai a s’umbra de sa mat’e s’obìa; in su mentris is pipius fiant liberus de currullai de sa pat’a s’atra. E, a su momentu de apariciai, s’aiaia dd’us tzerriàt po potai cadiras e totu s’aparìciu. S’aiaiu donàt cura a su proceddu, ca depìat coi e arrubiài béi, pois ddu crocàt in sa mobitza sterria cun foll’e muta e fitas de civraxu arridau, coberrendu totu, po no si scidrai, cun atra foll’e muta. Candu s’aiaia tzerriàt: «Piciocheddus sciacuaisì in mãus», obìat nai ca fut totu prontu po si setzi a mesa; acant’e sa funtana ddoi fut ua scivedda prena de acua. Abetend’a incasài is malloreddus fiat prontu su satitzu segàu a buch’e suìtu, duas o tres a onniunu, tocàt a pratzì. S’aiaiu setziu a su postu suu, acant’e sa forredda, e cun sa frocidda arridàt fitas de civraxu. Is piciocheddus a ua pàti de sa mèsa e is mannus a s’atra. Malloreddus cun bagna de satitzu niãu de casu sadru tratau, cos’e se ndi lingi is mustatzus mancai no ndi potessat. S’aiaiu iat segàu su proceddu cun is ferrus de pudài, còtu béi cun su craxobeddu arrubiastu umhmmm…. acumpangiàu cun bidrura frisca e pãi arridau, gei fut cosa, a nai sa beridadi is mannus ddu sciundìant cun cuncua tassa de bíu nieddu puru. Crallíu iat pedìu a su babu a si ddu fai tastai:

«Est cosa po is mannus – iat arrespostu su babu- no po pipius… mah, oi est festa e u uncõi no t’at a fai dannu.» Iat pigàu sa butiglia e nde dd’iat ghetau ua lambiga, a fundu crobètu, Crallíu dd’iat tastau a bell’a bellu: su fragu no fiat mau, e nimancu su sabòri, su tastu ddi fiat disconotu, u pagu druci… no connoscìat cussu sabòri. Bufendu a stiddi’a stiddiu ddi fut pàtu bonu, ma fut pagu po ddu tastai béi e no ndi obìat pedì atru a su babu, poita ca dd’iat nau ca no fut cosa po pipius. In fundu in fundu no fut u alimentu cument’e is atrus, poita a is pipius nou? Pois ua bella fita de srindia e u arrogh’e truta fata de sa mama de Crallíu, acou su cafèi, foras is pipius, poita? Mancu su cafei, ma u cumbidu de s’aiaia: «Cumentzai a spariciài, e potai pratus, tassas e frochitas a coxía, donài atenziõi po no segài cuncua cosa.» Crallíu si ndi fut pesàu, impari cun is fradibeddus, e iant inghitzau s’andala e béit de foras a coxía, po nci intrai tòtu. Nc’iat potau sa butiglia de su bíu puru, su chi fut abarrau, e ddi fiat benìu su disigiu de ddu torrai a tastai. No iat arresistiu: candu fut assou iat pigàu ua tassa dd’iat prena e buidada in d’u patir’e fillu. Dd’iat agatau prus saborìu de primas: ecus it’obìat nai essi mannus. Acabau de spariciài iat cumentzau a curri e a satai, satai ua cor’e acua. Sa conca puru cumentzàt a girài e satai Crallíu no cumprendìat poita s’intendìat aici ligeru. «Tocai – iat nau isfidendu is fradibeddus – bieus chi satat mellus sa cora.» Fut partiu de tesu e iat satàu: u pei fut abarrau in s’acua e s’atru in su sciugu, in fradibeddus cun totus is peis in su sciugu. Frotzis fiat partiu mabi, iat penzau. Iat torrau a provai e nci fut arrutu a s’acua. «Ahn ‘ta bella friscura!» Fadìat de aderus prexei. In su mentris chi is atrus torrant a curri in su cungiàu, Crallíu si fut allonghiàu in s’or’e sa cora, in mes’e s’acua. ‘Ta bellu ddi parriat di essi sen’e pesu, ligeru ligeru! Si fut cabau in s’onnu in d’u nudda! Tòtus si fiant spantaus no biendiddu prus, e fiant andaus a ddu cicài. Dd’iant agatu is pipius crocau in sa cora e nd’iant ‘etau u ‘erchidu mau, penzendu chi fessat mòtu. Fiant cùtus is mannus, ma su babu ascutendu s’arrespiru regulai si fut assebiàu: «Téit u pudesciòri de bíu, parrit u imbriagõi. Depit’ai bufau a iscusi.» Dd’iat crocau in su sciugu asut’a ua mata de obìa. Candu si ndi fut scidàu, su babu e is atrus si ddoi fiant acostaus. «As bufau a iscusi. Epurus t’ia nau ca su bíu no est cosa po pipius. Poita dd’as fàtu?» Crallíu dd’iat cumprendiu de ai sbagliàu, mancai stontonàu,  nc’iat incrubau sa conca sen’a tenni brebus de domandai pedrõu!

A si ‘ntendi mellus.  tziu Arremundicu.

Lascia un commento

Il tuo indirizzo email non sarà pubblicato. I campi obbligatori sono contrassegnati *

*